Thủ tục lắp điện mặt trời mái nhà 2026, không cần giấy phép nhưng phải thông báo

Hai câu hay nghe về thủ tục là “phải xin phép rắc rối lắm” và “cứ lắp, không cần giấy tờ gì”. Cả hai đều sai. Hộ gia đình đấu nối lưới hạ áp không phải xin giấy phép, nhưng phải gửi thông báo cho UBND xã, phường trước khi thi công. Bài này đi qua từng bước, hồ sơ, chuyện bán điện dư, mức phạt và phần khác biệt của nhà xưởng.

Quy định nào đang áp dụng

Khung chính là Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP ký ngày 26/6/2026. Theo Thanh Niên, nghị định này có hiệu lực từ cùng ngày. Hai thay đổi cần biết:

• Nơi nhận thông báo của hộ gia đình chuyển về UBND cấp xã.
• Tỷ lệ điện dư được bán nâng lên tối đa 50% sản lượng, trước đây là 20%.

Theo hướng dẫn được báo Dân trí tóm tắt, hộ gia đình tự dùng, đấu nối lưới hạ áp (dưới 1 kV) phải thông báo trước khi lắp, trừ hệ thống dưới 1 kW.

Hai bước cho hộ gia đình

Bước 1, điền thông báo theo Mẫu 01

Mẫu 01 nằm trong phụ lục Nghị định 243/2026/NĐ-CP, gồm hai phần:

• Thông tin chủ hộ: họ tên, số định danh hoặc căn cước, địa chỉ, số điện thoại, mã khách hàng điện, vị trí lắp đặt.
• Thông tin công trình: kết cấu, chiều cao, diện tích mái; công suất tấm pin, công suất biến tần, dung lượng pin lưu trữ nếu có; phương án điện dư (bán hay không bán); thời gian dự kiến lắp đặt và hoàn thành.

Bước 2, gửi trực tuyến ít nhất 10 ngày làm việc trước khi thi công

Thông báo gửi qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID. Sau đó:

1. Trong 3 ngày làm việc, UBND xã, phường chuyển thông tin cho các cơ quan liên quan như điện lực, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường.
2. Hết 10 ngày làm việc kể từ ngày gửi mà không nhận được yêu cầu tạm dừng, bạn được lắp theo đúng nội dung đã thông báo.
3. Việc lắp chỉ bị yêu cầu tạm dừng khi đơn vị điện lực xác định có nguy cơ quá tải lưới điện.

Lưu ý: 10 ngày làm việc không tính thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ, nên thường kéo dài khoảng hai tuần lịch. Muốn lắp trước mùa nắng nóng thì nên gửi sớm.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Thông tin	Ai chuẩn bị
Căn cước hoặc số định danh, số điện thoại	Chủ hộ
Mã khách hàng điện, in trên hóa đơn tiền điện	Chủ hộ
Địa chỉ và vị trí lắp trên mái	Chủ hộ cùng nhà thầu
Kết cấu, chiều cao, diện tích mái	Nhà thầu đo khi khảo sát
Công suất tấm pin, biến tần, pin lưu trữ	Nhà thầu theo thiết kế
Phương án điện dư	Chủ hộ quyết định, nhà thầu tư vấn
Thời gian lắp và hoàn thành	Nhà thầu theo lịch thi công

Phần kỹ thuật nên lấy từ bản thiết kế đã chốt để khớp với hệ lắp thật. Đồng Nai SolarX soạn và nộp hộ thông báo này; bạn chỉ cần căn cước và mã khách hàng trên hóa đơn điện.

Ở Đồng Nai quy trình đã chạy

Ngày 6/10/2026, UBND phường Biên Hòa đăng công khai thông tin lắp đặt của một hộ gia đình: tấm pin 11,16 kWp, biến tần 6 kW, khoảng 100 m² mái, tự sản xuất tự tiêu thụ, không bán điện dư, đấu nối hạ áp, dự kiến lắp từ 5 đến 12/10/2026. Hộ cam kết bảo đảm an toàn công trình, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và môi trường.

Nếu muốn bán điện dư

Bạn ghi phương án bán điện dư ngay trong Mẫu 01. Những điểm cần biết:

• Tỷ lệ: tối đa 50% sản lượng phát tại đầu ra biến tần. Đến hết năm 2030, hai bên có thể thỏa thuận cao hơn nếu lưới khu vực tiếp nhận được.
• Giá mua: bằng giá điện năng thị trường bình quân năm trước, chưa VAT, không vượt mức trần khung giá điện mặt trời mặt đất. Theo Thanh Niên, mức của năm 2025 là 844,8 đồng/kWh.
• Hợp đồng: thời hạn 5 năm kể từ khi nguồn điện được nghiệm thu và nộp đủ hồ sơ; hai bên kiểm tra kỹ thuật và lắp công tơ đo đếm (Điều 24 Nghị định 58/2025/NĐ-CP).
• Đăng ký kinh doanh: hộ gia đình nhà ở riêng lẻ có nguồn dưới 100 kW bán điện dư được miễn hoặc không phải điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (Điều 13 Nghị định 58/2025/NĐ-CP).

844,8 đồng/kWh thấp hơn nhiều so với 3.460 đồng/kWh ở bậc 6 (chưa VAT). Bán điện dư là khoản phụ, không phải nguồn thu, nên hệ nên thiết kế để tự dùng. Nếu không bán, EVNSPC lưu ý hệ thống cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật để tránh phát ngược lên lưới, nếu không có thể không được vận hành.

Hệ trung áp và nhà xưởng

Với nhà xưởng, trường học, thủ tục phụ thuộc cấp điện áp đấu nối và quy mô:

• Đấu nối trung áp (từ 1 kV đến 35 kV) trở lên, không bán điện dư: thông báo cho UBND cấp tỉnh, theo hướng dẫn Dân trí tóm tắt.
• Có bán điện dư: phải có giấy phép hoạt động điện lực, trừ trường hợp được miễn; một số trường hợp cần giấy chứng nhận đăng ký phát triển.
• Từ 100 kW trở lên: khi nghiệm thu, điện lực phối hợp nghiệm thu hệ thống giám sát, điều khiển và kết nối với cấp điều độ phân phối (Điều 23 Nghị định 58/2025/NĐ-CP).
• Trước khi vận hành: hệ phải được nghiệm thu, kiểm tra an toàn điện và phòng cháy chữa cháy, theo các điểm mới của Nghị định 243/2026/NĐ-CP mà Năng lượng Việt Nam tổng hợp.

Phòng cháy chữa cháy trên mái nhà xưởng

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2025, thay Nghị định 136/2020 và Nghị định 50/2024. Phụ lục III của Nghị định 105 là danh mục công trình phải thẩm định thiết kế PCCC. Nhà xưởng có thuộc diện này hay không tùy phân loại công trình.

Về kỹ thuật, văn bản hướng dẫn 207/C07-P4 ngày 9/8/2024 của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, theo phần phổ biến của cán bộ PCCC TP.HCM, yêu cầu:

• Tính tải trọng tấm pin lên mái ở điều kiện thường và khi cháy; không lắp trên mái bằng vật liệu cháy, không đặt trên khu vực nguy hiểm cháy nổ hạng A, B.
• Chia cụm tấm pin không quá 40 m × 40 m, các cụm cách nhau tối thiểu 1,5 m, cách lan can mép mái khoảng 2,5 m, cách lối lên mái tối thiểu 3 m.
• Có thiết bị ngắt khẩn cấp tại biến tần và tủ điện, sơ đồ đấu nối đặt gần lối lên mái; không che chắn bơm chữa cháy, quạt hút khói trên mái.

Văn bản này ra trước Nghị định 105/2025, nên khi lập hồ sơ cần đối chiếu lại. Thông tin thêm cho doanh nghiệp có ở trang điện mặt trời nhà xưởng, doanh nghiệp.

Không gửi thông báo thì bị xử lý thế nào

Mức xử phạt nằm ở Điều 7 Nghị định 133/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 25/5/2026. Theo đoạn trích trên Thư viện Pháp luật, các mức cho cá nhân như sau:

Trường hợp	Mức xử phạt
Đấu nối hạ áp, không gửi thông báo, lần đầu	Cảnh cáo
Đấu nối hạ áp, tái phạm sau thời hạn 10 ngày, hệ đến 20 kW	500.000 đến 1.000.000 đồng
Đấu nối hạ áp, tái phạm sau thời hạn 10 ngày, hệ trên 20 kW	2.000.000 đến 3.000.000 đồng
Đấu nối trung áp trở lên, không gửi thông báo hoặc lắp khi chưa có giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện	10.000.000 đến 20.000.000 đồng

Nhiều bài viết ghi chung “phạt tới 20 triệu đồng”. Mức đó thuộc về hệ đấu nối trung áp trở lên, không phải hộ gia đình đấu hạ áp.

Còn chuyện Nhà nước hỗ trợ tiền lắp đặt

Đến ngày viết bài, chúng tôi chưa thấy văn bản ban hành mức hỗ trợ bằng tiền áp dụng cho hộ gia đình ở Đồng Nai. Nếu có người chào mời kèm câu “Nhà nước hỗ trợ vài triệu mỗi hộ”, bạn nên hỏi văn bản cụ thể. Khi có chính sách chính thức, chúng tôi sẽ cập nhật bài này.

Các câu hỏi khác về thủ tục và bảo hành có ở trang câu hỏi thường gặp. Nếu bạn muốn kỹ sư xem mái, chốt thiết kế và lo phần thông báo cho UBND xã, phường, hãy đặt lịch khảo sát miễn phí. Muốn biết chi phí sơ bộ trước, bạn xem bảng giá tham khảo và công cụ tính.