Trời mưa điện mặt trời có hoạt động không, mùa mưa ở Đồng Nai còn ra bao nhiêu điện

Có. Trời mưa hay âm u, tấm pin vẫn tạo ra điện từ phần ánh sáng xuyên qua mây, chỉ ít hơn ngày nắng. Tính theo tháng ở Đồng Nai, mức hụt nhỏ hơn nhiều người nghĩ: theo một nghiên cứu mô phỏng cho Xuân Lộc, tháng thấp nhất chỉ kém tháng cao nhất khoảng một phần tư, và cả mùa mưa chỉ thấp hơn mùa khô khoảng 5%.

Bên dưới là số liệu từng tháng, hóa đơn mùa mưa nên kỳ vọng gì, và việc cần làm khi có giông sét.

Vì sao trời mưa tấm pin vẫn ra điện

Tấm pin cần ánh sáng chứ không cần nắng gắt. Mây chặn bớt ánh sáng nhưng không chặn hết. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, trong bài giải thích các hiểu lầm về điện mặt trời, ghi rằng công nghệ này dùng được trong hầu như mọi điều kiện, kể cả ngày mưa, vì vẫn có một phần ánh sáng mặt trời tới mặt đất.

Một ngày mây dày từ sáng tới chiều thì sản lượng chỉ còn một phần nhỏ so với ngày nắng. Nhưng tháng mùa mưa vẫn có những buổi nắng xen giữa các cơn mưa, nên cộng cả tháng, con số không rơi mạnh như cảm giác khi nhìn trời.

Cách tự thấy rõ nhất: mở ứng dụng giám sát của biến tần, so sản lượng một ngày mưa với một ngày nắng gần đó, rồi so tổng của cả tháng.

Sản lượng từng tháng ở Đồng Nai

Số liệu dưới đây lấy từ nghiên cứu của nhóm tác giả Trường Đại học Lạc Hồng, đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng năm 2021. Nhóm tính sản lượng hệ 20 kWp cho 7 địa phương của Đồng Nai cũ, dùng bức xạ đo từ vệ tinh của Meteonorm và đối chiếu với phần mềm PVSyst. Bảng lấy cột Xuân Lộc, chia cho 20 để ra số của mỗi kWp.

Tháng	Mỗi kWp trong tháng	Mỗi kWp mỗi ngày	So với trung bình năm
1	127,8 kWh	4,12 kWh	ngang
2	129,2 kWh	4,61 kWh	cao hơn 11%
3	145,6 kWh	4,70 kWh	cao hơn 13%
4	129,2 kWh	4,31 kWh	cao hơn 4%
5	133,8 kWh	4,31 kWh	cao hơn 4%
6	128,5 kWh	4,28 kWh	cao hơn 3%
7	131,4 kWh	4,24 kWh	cao hơn 2%
8	127,6 kWh	4,11 kWh	thấp hơn 1%
9	108,9 kWh	3,63 kWh	thấp hơn 12%
10	119,0 kWh	3,84 kWh	thấp hơn 7%
11	119,7 kWh	3,99 kWh	thấp hơn 4%
12	111,1 kWh	3,58 kWh	thấp hơn 13%
Cả năm	khoảng 1.511 kWh	4,14 kWh

Bảng cho thấy vài điều:

• Tháng 5 đến tháng 8 gần bằng mức trung bình, dù đã vào mùa mưa.
• Giảm rõ từ tháng 9 đến tháng 12. Tháng 9 thấp nhất nếu tính cả tháng, chỉ bằng khoảng 75% tháng 3.
• Tháng 12 đã sang mùa khô nhưng lại thấp nhất nếu tính theo ngày. Đây là lúc mặt trời đi thấp nhất trong năm và ngày ngắn nhất. Theo Weather Spark, ở Biên Hòa ngày 22/12 chỉ có 11 giờ 29 phút ban ngày.
• Bình quân cả mùa mưa (tháng 5 đến 11) khoảng 4,06 kWh mỗi kWp mỗi ngày, mùa khô (tháng 12 đến 4) khoảng 4,26. Chênh chỉ khoảng 5%.

Số liệu này khớp với các nguồn khác. Tổng bức xạ 12 tháng trong nghiên cứu khoảng 1.890 kWh/m², nằm trong khoảng 1.700 đến 1.900 kWh/m² mỗi năm mà cổng thông tin Đồng Nai dẫn từ Global Solar Atlas. Sản lượng cả năm khoảng 1.511 kWh mỗi kWp, nằm trong khoảng 1.496 đến 1.575 của hệ số PVout 2026 mà EVN công bố cho Đồng Nai.

Một nghiên cứu khác trên cùng tạp chí năm 2017 lấy bức xạ theo tháng từ PVGIS của Ủy ban châu Âu cho Thủ Dầu Một, gần Biên Hòa. Ở phường Chánh Nghĩa, tháng 3 cao nhất với 6,05 kWh/m² mỗi ngày, tháng 10 thấp nhất với 4,77, chênh khoảng 21%. Cùng kiểu cao từ tháng 2 đến tháng 4, thấp từ tháng 9 đến tháng 12.

Đây là số mô phỏng từ dữ liệu vệ tinh, không phải số đo trên một mái nhà cụ thể, nên năm mưa nhiều hay mái có bóng che sẽ lệch. Mức trung bình cả năm và những gì làm giảm sản lượng có trong bài 1 kWp điện mặt trời tạo ra bao nhiêu kWh.

Mùa mưa ở Đồng Nai từ tháng mấy

Theo cổng thông tin Đồng Nai, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11, khoảng 6 đến 7 tháng. Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 hoặc tháng 4 năm sau. Lượng mưa mùa mưa khoảng 1.500 đến 2.400 mm, mùa khô chỉ 210 đến 370 mm. Số liệu này viết cho địa bàn Đồng Nai trước khi sáp nhập.

Hóa đơn mùa mưa nên kỳ vọng gì

Lấy một hệ 5 kWp và giả định của công cụ tính tiết kiệm trên website: trung bình 3,8 kWh mỗi kWp mỗi ngày, tức khoảng 570 kWh mỗi tháng, và 85% sản lượng được dùng ngay trong nhà. Mức 3,8 thấp hơn khoảng 8% so với mức 4,14 trong nghiên cứu, để trừ bụi và bóng che.

Áp tỷ lệ từng tháng của bảng trên vào mức 3,8, ước tính hệ 5 kWp làm ra:

• Tháng 3: khoảng 668 kWh.
• Tháng 9: khoảng 500 kWh.

Chênh khoảng 168 kWh. Với 85% tự dùng, tháng 9 nhà bạn mua thêm từ lưới khoảng 143 kWh so với tháng 3. Nhà dùng trên 400 kWh mỗi tháng thì phần này rơi vào bậc 6 của biểu giá sinh hoạt, 3.460 đồng/kWh chưa VAT. Cộng VAT 8% (áp dụng đến hết 31/12/2026), hóa đơn tháng 9 cao hơn khoảng 535 nghìn đồng so với tháng 3 nếu lượng điện dùng không đổi, và cao hơn khoảng 224 nghìn đồng so với một tháng trung bình. Đây là ước tính theo giả định, không phải cam kết.

Nhưng lượng điện dùng thường không đứng yên. Tháng mưa mát, nhà bớt chạy máy lạnh thì tổng hóa đơn có thể vẫn thấp hơn tháng nắng nóng. Vì vậy:

• Đừng so tháng 9 với tháng 3. So với cùng tháng năm trước, hoặc cộng cả năm.
• Xem sản lượng trên ứng dụng giám sát, vì hóa đơn còn phụ thuộc bạn dùng bao nhiêu.
• Nhà có pin lưu trữ: những ngày mưa liền, pin có thể không sạc đầy. Hệ hybrid có pin lưu trữ nên cài ưu tiên giữ pin cho thiết bị quan trọng khi cúp điện.

Mưa giúp rửa bụi, nhưng không thay được vệ sinh

Hướng dẫn lắp đặt của LONGi khuyên đặt tấm pin nghiêng không dưới 10 độ để bụi trên mặt kính dễ bị nước mưa rửa trôi. Tấm pin đủ nghiêng thì những trận mưa đầu mùa sẽ rửa bớt lớp bụi tích suốt mùa khô.

Nhưng mưa không rửa được mọi thứ:

• Tấm pin gần như nằm ngang thì nước đọng ở mép dưới, khô đi để lại vệt bùn.
• Phân chim, lá cây, rêu ở mép khung bám chặt, mưa không trôi.
• Cuối mùa khô là lúc bụi dày nhất. Sau vài trận mưa đầu mùa mà sản lượng ngày nắng vẫn không tăng lại, nên vệ sinh.

Khi vệ sinh, LONGi khuyên dùng nước sạch với mút hoặc khăn mềm, làm vào sáng sớm hay chiều mát, không dùng chất tẩy có tính axit hoặc kiềm, không dùng dụng cụ nhám.

Giông sét và hệ thống tiếp địa

Mùa mưa cũng là mùa giông. Một hệ lắp đúng cần mấy thứ sau:

• Nối đất khung và tấm pin. LONGi ghi khung tấm pin bắt buộc phải nối đất, và nơi hay có sét thì phải làm chống sét cho dàn pin.
• Điện trở tiếp đất đủ thấp. Bài trên Năng lượng Việt Nam nêu mọi hệ điện mặt trời đều phải tiếp đất với điện trở dưới 4 Ohm.
• Thiết bị chống sét lan truyền trong tủ điện, cũng phải nối đất.
• Kim thu sét trực tiếp cho công trình cao, mái trống, theo cùng bài trên Năng lượng Việt Nam.

Hệ tiếp địa cũng cần bảo trì định kỳ. LONGi khuyên kiểm tra phòng ngừa hai lần mỗi năm: vít giữa tấm pin và khung, kính nứt, đầu nối, dây dẫn lão hóa hay bị chuột cắn. Có thể chia một lần trước và một lần sau mùa mưa.

Khi trời đang giông, đừng lên mái. LONGi khuyên không thao tác trên tấm pin ướt nếu không có đồ bảo hộ.

Khi nào cần gọi kiểm tra sau mưa bão

Nên gọi kỹ thuật khi thấy một trong các dấu hiệu sau.

1. Biến tần báo lỗi cách điện. Tài liệu của Huawei cho dòng SUN2000 1 pha ghi lỗi Low Insulation Resistance có thể do chập giữa dàn pin và đất, hoặc do không khí quanh dàn pin ẩm làm cách điện kém. Nếu lỗi còn lặp lại sau khi trời đã khô ráo vài ngày, cần kiểm tra dây và đầu nối.
2. Sản lượng một ngày nắng sau bão thấp hẳn so với ngày nắng trước bão, hoặc một chuỗi pin về 0 trên ứng dụng.
3. Thấy hư hỏng nhìn được từ dưới đất: kính tấm pin nứt, tấm pin xê dịch, cành cây đè lên dàn pin, dây bị kéo đứt.
4. Tủ điện có nước đọng, CB nhảy liên tục, có mùi khét, hoặc thiết bị chống sét lan truyền báo hỏng trên ô trạng thái (với loại có ô báo).
5. Trần nhà thấm nước quanh chỗ bắt ray. Cách thi công để không dột có trong bài lắp điện mặt trời trên mái tôn có bị dột không.

Đừng tự chạm vào tấm pin vỡ hay dây hở. Hướng dẫn của LONGi ghi tấm pin tạo ra điện một chiều khi có ánh sáng, kể cả khi không nối tải, và khuyên không tự sửa tấm pin hỏng. Trời âm u không có nghĩa là trên mái hết điện. Chụp ảnh màn hình ứng dụng giám sát, ảnh đèn báo trên biến tần, gửi cho đơn vị lắp theo quy trình báo lỗi và bảo hành. Nhiều lỗi cài đặt xử lý được từ xa, lỗi phần cứng mới cần tới tận nơi.

Muốn biết mái nhà mình làm ra bao nhiêu qua từng mùa, hay hệ đang chạy có bình thường không, bạn có thể gửi ảnh hóa đơn và ảnh ứng dụng giám sát qua Zalo 0979 334 544, hoặc đặt lịch khảo sát miễn phí để kỹ sư Đồng Nai SolarX tới xem mái, tủ điện và hệ tiếp địa.