Cách đọc hóa đơn tiền điện để chọn công suất điện mặt trời vừa đủ

Chọn công suất điện mặt trời theo cảm giác “nhà mình tốn điện lắm” thường dẫn đến một trong hai kết quả. Lắp nhỏ quá thì hóa đơn giảm ít. Lắp lớn quá thì phần điện dư phát lên lưới, gần như không đem lại tiền, mà chi phí đầu tư lại tăng.

Tờ hóa đơn tiền điện hằng tháng có đủ dữ liệu để chọn đúng. Bài này chỉ cách đọc nó và tính tay một ví dụ, dùng cùng giả định với công cụ tính tiết kiệm trên website.

Ba thông tin cần tìm trên hóa đơn

Kỳ hóa đơn. Ghi từ ngày nào đến ngày nào. Kỳ ghi chỉ số không phải lúc nào cũng trùng tháng dương lịch, nên để ý số ngày của kỳ.

Điện năng tiêu thụ (kWh). Bằng chỉ số mới trừ chỉ số cũ của công tơ. Đây là con số quan trọng nhất. Tiền điện thay đổi theo giá và thuế, còn kWh mới phản ánh đúng nhà bạn dùng bao nhiêu điện.

Tiền điện chưa thuế, thuế GTGT và tổng cộng. Thuế GTGT tiền điện hiện là 8%, áp dụng đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15. Từ năm 2027, nếu không được gia hạn, thuế suất có thể trở lại 10%.

Trên hóa đơn còn có mã khách hàng, cần dùng khi làm thông báo lắp đặt với UBND xã, phường. Nếu một công tơ được đăng ký cho nhiều hộ dùng chung, định mức các bậc được tính theo số hộ, nên bậc giá của bạn sẽ khác nhà chỉ có một hộ.

Lấy đủ 12 tháng, không chỉ một tháng

Một tháng nắng nóng chạy máy lạnh nhiều có thể cao hơn hẳn tháng mưa. Thiết kế theo tháng cao nhất là cách nhanh để lắp dư. Bài trên Dân trí tháng 10/2026 dẫn khuyến nghị của đơn vị điện lực là kiểm tra dữ liệu tiêu thụ 6 đến 12 tháng gần nhất trước khi chọn công suất.

Ở khu vực Điện lực miền Nam, bạn xem lại lịch sử hóa đơn trên ứng dụng EVNSPC CSKH, trang chăm sóc khách hàng của EVNSPC, hoặc gọi tổng đài 19001006, 19009000. Ghi số kWh của từng tháng ra giấy, lấy trung bình, và để ý tháng thấp nhất.

Biết mình đang ở bậc nào

Điện sinh hoạt tính theo 6 bậc của Quyết định 1279/QĐ-BCT, áp dụng từ 10/5/2025:

Bậc	Mức dùng trong tháng	Giá chưa VAT	Giá gồm VAT 8%
1	0 đến 50 kWh	1.984 đồng/kWh	2.142,7 đồng/kWh
2	51 đến 100 kWh	2.050 đồng/kWh	2.214,0 đồng/kWh
3	101 đến 200 kWh	2.380 đồng/kWh	2.570,4 đồng/kWh
4	201 đến 300 kWh	2.998 đồng/kWh	3.237,8 đồng/kWh
5	301 đến 400 kWh	3.350 đồng/kWh	3.618,0 đồng/kWh
6	Từ 401 kWh trở lên	3.460 đồng/kWh	3.736,8 đồng/kWh

Điểm then chốt: mỗi kWh điện mặt trời bạn tự dùng sẽ trừ vào phần ở bậc cao nhất trước. Nhà dùng 500 kWh thì những kWh đầu tiên tự dùng có giá trị 3.460 đồng mỗi kWh (chưa VAT), gần gấp đôi bậc 1. Nhà dùng dưới 200 kWh thì mỗi kWh tự dùng chỉ thay phần điện ở bậc 3 trở xuống, tiết kiệm ít hơn, hoàn vốn chậm hơn.

Khách kinh doanh, sản xuất không tính bậc thang mà tính theo khung giờ. Trong công cụ tính, chọn đúng loại khách để dùng biểu giá phù hợp.

Ước tỷ lệ dùng điện ban ngày

Hệ hòa lưới chỉ làm giảm hóa đơn với phần điện bạn dùng trong lúc có nắng. Vì vậy tỷ lệ dùng điện ban ngày quyết định công suất nên lắp.

Cách đo đơn giản. Trong 5 đến 7 ngày, gồm cả cuối tuần, ghi chỉ số công tơ lúc khoảng 6 giờ sáng và 6 giờ chiều.

• Điện ban ngày = chỉ số 6 giờ chiều trừ chỉ số 6 giờ sáng cùng ngày.
• Điện cả ngày = chỉ số 6 giờ sáng hôm sau trừ chỉ số 6 giờ sáng hôm trước.
• Tỷ lệ ban ngày = điện ban ngày chia điện cả ngày.

Cách ước theo thiết bị. Nếu không tiện đo, liệt kê những gì chạy ban ngày: máy lạnh buổi trưa, máy bơm, máy giặt, bếp điện, máy tính làm việc tại nhà, sạc xe điện ban ngày. Tủ lạnh chạy cả ngày lẫn đêm nên chỉ tính khoảng một nửa.

Công cụ tính trên website mặc định 45% cho hộ gia đình, 75% cho cơ sở kinh doanh và 85% cho cơ sở sản xuất. Đây là mức khởi điểm; nhà đi làm cả ngày thường thấp hơn, nhà có người ở nhà và chạy máy lạnh buổi trưa thường cao hơn. Bạn chỉnh lại theo số đo của mình.

Ví dụ tính tay

Nhà A dùng trung bình 500 kWh mỗi tháng. Tiền điện theo biểu 6 bậc:

• 50 kWh × 1.984 + 50 kWh × 2.050 + 100 kWh × 2.380 + 100 kWh × 2.998 + 100 kWh × 3.350 + 100 kWh × 3.460 = 1.420.500 đồng
• Cộng VAT 8% là 1.534.140 đồng

Đo công tơ thấy khoảng 40% dùng ban ngày, tức 200 kWh mỗi tháng.

Bước 1, tính công suất cần. Với giả định 3,8 kWh cho mỗi kWp mỗi ngày, mỗi kWp tạo khoảng 114 kWh mỗi tháng. Công suất cần là 200 chia 114, khoảng 1,75 kWp. Gói nhỏ nhất trên bảng giá là 3 kWp (6 tấm 580 W, chừng 16 m² mái, khoảng 342 kWh mỗi tháng), nên công cụ tính sẽ gợi ý gói này.

Bước 2, tính tiền tiết kiệm. Phần tự dùng là 200 kWh. Lượng điện mua từ lưới giảm từ 500 xuống 300 kWh, tức mất trọn bậc 6 và bậc 5:

• 100 kWh × 3.460 + 100 kWh × 3.350 = 681.000 đồng
• Cộng VAT 8% là 735.480 đồng mỗi tháng, hóa đơn còn khoảng 798.660 đồng

Bước 3, ước hoàn vốn. Chi phí tham khảo của gói 3 kWp là 36 đến 48 triệu đồng. Tiết kiệm khoảng 8,8 triệu đồng mỗi năm, nên hoàn vốn đơn giản khoảng 4 đến 5,5 năm.

Nếu dời được việc sang ban ngày. Nhà A chuyển giặt, ủi, bơm nước, nấu bằng bếp điện sang buổi trưa, tỷ lệ ban ngày lên 50%, tức 250 kWh. Thêm 50 kWh cắt vào bậc 4, tiết kiệm tăng lên khoảng 897 nghìn đồng mỗi tháng gồm VAT, hoàn vốn rút còn khoảng 3,3 đến 4,5 năm. Cùng một hệ, chỉ đổi thói quen.

Phần sản lượng không dùng kịp sẽ phát lên lưới. Ví dụ trên không tính tiền cho phần này, vì giá mua điện dư thấp và cần hợp đồng riêng.

Một nhà dùng nhiều hơn, 800 kWh mỗi tháng với 55% ban ngày, được tính chi tiết trong bài lắp điện mặt trời 5 kW giá bao nhiêu.

Những lỗi hay gặp khi tự tính

• Lấy tháng cao nhất làm chuẩn. Dễ lắp dư, phần dư phát lên lưới.
• Nhân tổng kWh với một đơn giá. Bỏ qua bậc thang nên tính sai số tiền tiết kiệm.
• Quên VAT, hoặc không để ý thuế suất có thể đổi từ năm 2027.
• Coi toàn bộ sản lượng là tiền tiết kiệm. Chỉ phần trùng giờ dùng điện mới làm giảm hóa đơn.
• Lắp theo diện tích mái thay vì theo nhu cầu. Mái rộng không có nghĩa là nên phủ kín.

Các con số trong bài là ước tính theo giả định thận trọng cho Đồng Nai. Bạn có thể nhập số kWh hoặc số tiền của mình vào công cụ tính để xem kết quả ngay. Nếu muốn kỹ sư xem hóa đơn 12 tháng, mái và tủ điện rồi đưa phương án cụ thể, hãy đặt lịch khảo sát miễn phí.